2001 yıllında İngiltere’de mastır eğitimi yaptığı yıl içerisinde Almanya’ya gelerek, Çocukluk arkadaşı Mehmet ve Ramazan Özcan beylerin misafirleri olmuştu. Recep hocamı o tarihte tanıdım. Evimizde misafir ettik, daha sonra kendi köylüsü (Yozgat ili Boğazlıyan ilçesi Poyrazlı köyü ) olan Selahattin Gencaslan Abimizi ziyaret etmiştik. Daha sonra Yozgat’ta eniştem rahmetli Osman Tuncer’in iş yerinde oturup sohbet ettik, geçmişi yad ettik.
Recep Şahingöz, 29 Nisan 1963 yılında Yozgat Boğazlıyan’ın Poyrazlı köyünde doğdu. İlk, orta ve lise tahsilini Ankara’da tamamladı. Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Fizik Bölümünü 1985 yılında bitirdi. Aynı yıl Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Fizik bölümüne Araştırma görevlisi olarak girdi. 1988’de yüksek lisansını bitirdi. 1996’ da Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsünde doktora derecesini aldı. 13 yıl Araştırma görevliliği yaptıktan sonra Erciyes Üniversitesi Yozgat Fen-Edebiyat Fakültesi fizik bölümüne yardımcı doçent dr. unvanı ile öğretim üyesi olarak atandı. İngiltere Sheffield Üniversitesi fizik bölümünde 2001-2002 yılları arasında Misafir Öğretim Üyesi olarak bulundu. Doçentliğini 2006 da katıhal fiziği alanında aldı. 2011 yılında profesör oldu. Yozgat Bozok Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanlığı, Eğitim Fakültesi Kurucu Dekanlığı yaptı. Uluslararası kitap ve kitap bölümlerinde yazarlık yaptı. Alanında yaptığı çalşmalar uluslararası alanda kabul görmüş ve atıflar almıştır. Şu anda YOBU Fen Edebiyat Fakültesi Fizik Bölüm Başkanıdır. Evli 4 çocuk babasıdır.
YOZGAT’IN ACİL KURTULUŞ EYLEM PLANI
Yozgat’ın giderek nüfus kayıp etmesi,
Yozgatlı ilimizi insanlarımızı araştırmaya Yöneltti Bozok Üniversitesi öğretim üyeleri bir araya gelerek Yozgat ve Yozgatlıların geleceği için reçete gibi,
Yozgat’ın kalkınması için Büyük bir araştırma yaptılar. Bu çalışmalarını bir çil kitap olarak yayınlandı.
Bu yazımda Prof. Dr. Recep Şahingöz’ün kaleme aldığı Yozgat’ın kalkınmasına ışık tutan makalesini severek okuyacağınızı ümit ediyorum. Yozgat için çalışan emek veren hocalarımızı yürekten kutluyorum.
Güçlü Türkiye
Güçlü Türkiye’ye daha fazla katkı için güzel bir fırsat; nükleer enerji ve bu enerjinin ham madde tedariki alanındaki yatırımlardır. Bu yatırımların mümkün mertebe yeni teknolojik ve de bölge imkânlarının kullanılabildiği ve de kısa sürede aktif hale getirilebilen, türden olmaları gereklidir.
Bu bağlamda öncelikle, ham maddesi uranyum madeni olan, nükleer enerji ile elektrik elde edilen mikro reaktör ve bu reaktörlere uranyum madeninden reaktör yakıtı üreten tesisleri ciddi bir şekilde düşünmemiz gerekir. Çalışmamızın başlığını acil eylem koymamızın nedeni, bu yatırımların işlevsel hale gelmesi için azami kısa sayılabilecek bir zamana
(5-10 yıl) ihtiyaç olmasındandır. Mersin Akkuyu’daki nükleer tesis gibi bir projeden ziyade daha kısa süreli hizmete girebilecek, küçük ölçekli ve de özellikle büyük miktarda suya ihtiyaç duyulmayan yeni nesil mikro reaktörler uygundur. Çalışmanın ilk kısmında daha ayrıntılı olarak, yeni nesil nükleer enerji tesislerine yakıt sağlayan (HALEU) nedir? in cevabı verilecektir. Akabinde yeni nesil reaktörler hakkında bilgi verdikten sonra Yozgat’ta en uygun olabilecek reaktör türü detaylandırılacaktır. Böyle tesisleri ilimize kısa sürede kazandırmak, aktif hale getirmek, insan kaynağı istihdamı ve yetiştirilmesi açısından da oldukça önem arz etmektedir. Nükleer yakıtın ana ham maddesini içinde barındıran Yozgat’ a nükleer enerji reaktörü kurulmasına en büyük engel olarak akarsu kaynağının yetersizliği bahane ediliyordu. Yeni nesil reaktörlerde büyük miktarda su kaynağına ihtiyaç olmadığı da bilinen bir gerçektir. Bu sebeple Yozgat yakıt üretim tesisleri ve reaktör için ısrarcı olmalıdır. Bu yatırımların Yozgat’ın yitik malı gibi düşünülmesi gerekir.
1-HALEU nedir?
İngilizcesi High-Assay Low-Enriched Uranium (HALEU) ifadesinin baş harflerinden teşkil edilmiş sıklıkla kullanılan ve Yüksek Analizli Düşük oranlı Zenginleştirilmiş Uranyum diye çevirebileceğimiz bir ifadedir[1]. Dünyada hızlı bir şekilde büyük nükleer enerji reaktörlerinden kaçış vardır. Kaçış nükleer enerjiden değil, onun yerini alacak daha düşük oranlı nükleer yakıtların tercih edildiği “HALEU” yakıt tekniğini kullanan küçük mobile daha düşük maliyet ve daha kısa sürede elektrik üretebilen türlere geçme plan, niyet ve arzusudur. Yakıt ağırlığının %5’i ile yüzde %20’si arasında zenginleştirilmiş HALEU yakıtının üretimi, hala Rusya’nın elinde olup Amerika ve İngiltere bu tekeli kırmak için büyük gayretlere girmişler ve HALEU üretim tesisleri için desteklerini arttırmışlardır. HALEU üretimi henüz Rusya dışında, ABD, İngiltere, Çin, Kanada, Güney Kore, Hindistan, Japonya diğer batılı ülkelerde yeterli seviyeye gelememiştir. Ülkemizde de geleceğin reaktörlerine yakıt temini için ülkemiz yetkili kuruluşu Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) gayretlerini arttırmamıştır ama bir an evvel yer ve fizibilite çalışmalarınıda kapsayan çalışmalrına hız vermelidir. Bu yatırımlar için Yozgat göz ardı edilmemelidir. Yer hususunda Yozgat’ımızın avantajlı olduğunu bizlerinde hatırlatmasında fayda vardır. Bu tesislerin bir an evvel faaliyete geçmesi için kamuoyu oluşturulmalı öncü ülkelerden olmanın gerekliliği önemi her platformda dile getirilmelidir. Yeni nesil Nükleer reaktör talebi ile HALEU talebi birbirinden ayrı düşünülmemelidir. Yaptığımız literatür çalışmalarından da anlaşılan odur ki nükleer yakıt üretim çalışmaları ile reaktör yenileme faaliyetleri ivmeli bir şekilde ve paralel gitmektedir. İlk etapta yakıt üretim tesisi ile başlamak ve üretilen yakıtın ihracatına imkân sağlanacağı için öncelikli olmalıdır. Bu tesisler için maliyetin de reaktörün kendisine göre oldukça düşüktür (yaklaşık 500-1000 milyon dolar). Mevcut nesil reaktörlerin inşasında büyük maliyet aşımları nedeniyle gerileyen büyük maliyetli olan nükleer reaktörlerin yerini daha küçük versiyonlarından her şeyi içeren geniş bir kategori olan “gelişmiş” veya “yeni nesil” reaktör tasarımlarına bağlamıştır. Hafif su reaktörleri, nükleer çekirdekteki helyum veya tuz gibi diğer soğutucu maddeler lehine sudan tamamen kaçınan tasarımlardır. Bu reaktörler, diğer olasılıkların yanı sıra fosil yakıt tesislerini değiştirerek, temiz hidrojen üretimini güçlendirerek ve yenilenebilir enerjiyi güçlendirerek karbondan arındırma hedeflerine ulaşılmasına yardımcı olma potansiyeline sahiptir. Yozgat içinde bu yeni nesil reaktör kurulumu mümkündür. Suyu az olan Yozgat’a su ihtiyacı duymayan yeni nesil reaktör ve yakıt üretim tesisleri kurulmalıdır.
